Kültür taşı uygulaması: duvar hazırlığından emprenyeye adım adım

Kültür taşı, hazırlanmış bir duvara flex yapıştırıcıyla parça parça yapıştırılan hafif kaplama taşıdır ve uygulaması sekiz adımda biter: yüzey hazırlığı, kuru dizim, başlangıç hattı, yapıştırma, kesim, derz, temizlik ve koruma. Deneyimli bir usta bir iş gününde 12–18 m² civarı ilerler; aynı ustanın doğal taş örerek ulaşabildiği alan 2–4 m² kadardır.

Kültür taşı uygulamasına başlamadan hazırlanacak alet ve malzeme

İşin ortasında eksik çıkan bir disk ya da kova, sertleşen bir karışım demektir. Duvara ilk taş konmadan şunlar hazır olmalıdır:

• Taş kutuları ve L biçimli köşe parçaları (bütün metraj tek siparişte, aynı partiden)
• Flex yapıştırıcı ve derzli serilerde derz dolgusu
• Taraklı mala, düz mala, temiz kovalar ve düşük devirli karıştırıcı
• Lazer ya da su terazisi, şakul ipi, kurşun kalem
• Spiral (avuç taşlama) ve elmas uçlu disk
• Derz torbası, derz demiri, yumuşak fırça ve tel fırça
• Eldiven, toz maskesi ve koruyucu gözlük

Kutu ve köşe adedini henüz çıkarmadıysanız metraj hesaplama sayfası alan, köşe ve fire payını birlikte hesaplar.

Alt yüzeye göre duvar hazırlığı

Taş, altındaki yüzey kadar sağlam durur. Yüzey kuru, tozsuz, yağsız ve düz olmalıdır; gevşek sıva ve kabaran boya mutlaka alınır.

Alçıpan ve mantolama ayrıntılı bir konu; katman sırasını alçıpan ve mantolama üzerine taş rehberinde adım adım yazdık.

Hangi havada taş uygulaması yapılmaz

Hava +5 °C ile +35 °C arasında, kuru ve gölgeli olmalıdır; yağmurda ya da yakıcı güneş duvara vururken kültür taşı uygulanmaz. Yapıştırıcı ve derz harcı suyla sertleşir; donan su harcın yapısını bozar, aşırı sıcakta ise su harçtan buharlaşıp gider.

Kutuları karıştırarak kuru dizim yapmak

Parçalar elle kalıptan alındığı için aynı rengin iki partisi arasında ton farkı olabilir. Bu yüzden işe başlarken üç ya da daha fazla kutunun kapağı birden kaldırılır, içindekiler duvarın önüne serilir.

Yerde bakılan şey renk kadar boy dağılımıdır. Büyük, orta ve küçük parçalar ayrı yığınlara ayrılır; köşe parçaları ayrı bir yere konur. Usta duvara çıkarken her yığından sırayla alır ve büyük parçaların bir bölgede toplanmasını önler. Tek kutudan çalışan bir ekip duvarda birkaç metrekarelik koyu ya da açık lekeler bırakır ve bu fark ancak iş bittikten sonra uzaktan bakınca görülür.

Başlangıç hattı ve dış köşeler

İlk sıranın yeri lazer ya da su terazisiyle duvara çizilir. Taş serilerinde çalışma aşağıdan yukarı ilerler; alttaki sıra üstündekini taşır.

Dış köşe varsa ilk konan parçalar L biçimli köşe parçalarıdır. Köşe parçasının bir kolu uzun, diğeri kısadır ve sıra sıra yukarı çıkarken uzun kol bir bu yüze, bir öbür yüze gelecek şekilde değiştirilir. Böylece köşe doğal bir örgü gibi görünür, iki yüzde de dikey bir çizgi oluşmaz. Düz parçalar köşelerden duvarın ortasına doğru ilerler; kesim gerekiyorsa ortada, göze en az çarpan yerde yapılır.

Yapıştırıcıyı iki yüze sürmek ve taşı oturtmak

Flex yapıştırıcı taraklı malayla duvara, birkaç parçalık alan kadar sürülür. Taşın sırtına da mala ağzıyla ince bir kat çekilir. Parça yerine bastırılır, hafifçe oynatılarak oturtulur ve arkada boşluk bırakılmaz.

Derzli serilerde parçalar arasında yaklaşık 2 cm aralık bırakılır. Bu ölçü cetvelle tutturulmaz, gözle ve elle korunur; aynı duvarda 1 cm ile 3 cm'lik derzlerin yan yana gelmemesi yeterlidir. Montuno ve Corte'de parçalar birbirine dayanır, derz bırakılmaz. Kenardan taşan yapıştırıcı sertleşmeden alınır.

Taşı kesmek ve kesik yüzü gizlemek

Kültür taşı spiral makineye takılan elmas uçlu diskle kesilir. Kesilen yüz, kalıptan çıkan doğal kenar gibi dokulu olmaz; düz ve açık renkli görünür. Bu yüzden kesik yüz ya duvara ya da derze bakacak şekilde yerleştirilir.

Pencere ve kapı kenarında, tavan altında ve zemin bitişinde kesim kaçınılmazdır. Bu kenarlarda kesik yüzü saklamanın en temiz yolu dönüş parçası ya da detay elemanı kullanmaktır; pencere altında taş dokulu denizlik kaplamanın kesik ucunu kapatır.

Derz doldurma ve derz demiriyle sıkıştırma

Yapıştırıcı tutup taşlar yerinden oynamaz hâle gelince derz dolgusu torbayla aralara sıkılır. Harç parmakla bastırıldığında iz bırakacak kıvama geldiğinde derz demiriyle sıkıştırılır, fazlası alınır.

En sık yapılan hata harç yaşken ıslak bezle silmektir. Islak bez pigmenti ve çimentoyu taşın yüzüne yayar, kuruyunca leke kalır. Taşa bulaşan harca o anda dokunulmaz; kuruması beklenir.

Kuruyan harcı fırçalamak ve dış cephede emprenye

Derz kuruyunca taş yüzüne bulaşmış parçalar yumuşak ya da tel fırçayla alınır. Fırça derzin üzerinden değil, taşın üzerinden geçirilir; derzin yüzeyini bozmamak için hafif el yeterlidir.

Dış cephede uygulama tam kuruduktan sonra şeffaf su itici (silan ya da siloksan esaslı) emprenye sürülür. Emprenye yüzeyin su emmesini azaltır, toz ve kir tutmayı yavaşlatır. Kuru olmayan duvara sürülen emprenye içerideki nemi hapseder. İklime göre bakım ayrıntısını dış cephede kültür taşı dayanımı yazısında anlattık.

30 m² bahçe duvarı için hesap ve süre

İki dış köşesi olan, 2,0 m yüksekliğinde ve toplam 30 m² bir bahçe duvarını Amorfo ile kaplayalım.

Derz çekme ve fırçalama bu sürenin üstüne eklenir. Duvarın üst kenarı açıkta kalıyorsa harpuşta çözümünü de baştan planlayın; su toplayan üst kenar eğimli ve damlalıklı bitirilmelidir.

Ustaların en sık düştüğü hatalar

• Tek kutudan çalışmak ve duvarda ton adaları bırakmak.
• Yapıştırıcıyı yalnız duvara sürmek; taşın sırtında hava kalması.
• Boyalı duvarı kazımadan kaplamak.
• Derzi yaşken ıslak bezle silmek.
• Denizlik ve harpuştayı eğimsiz bırakıp suyu duvarın üstünde bekletmek.
• Sıcak öğle saatinde güneş alan cephede çalışmak.

Tuğla dizimi bu adımların birçoğunu paylaşır ama sıra hattı ve derz ölçüsü bambaşka bir dikkat ister; farkları kültür tuğlası uygulaması sayfasında topladık.