Alçıpan, mantolama ve boyalı duvar üzerine taş kaplama nasıl yapılır?

Alçıpan ve mantolama üzerine kültür taşı uygulanabilir, ama ikisinde de koşul vardır. Alçıpanda iç mekân, uygun astar ve ağırlığa göre sıklaştırılmış profil gerekir. Mantolamada taşın yükü yalıtım levhasına bırakılmaz; flex yapıştırıcı, file ve dübelden oluşan bir sistemle duvara aktarılır.

Taşın duvarda kalıp kalmayacağını belirleyen şey çoğu zaman taşın kendisi değil, altındaki yüzeydir. Bu yazıda yaygın yüzeyleri tek tek ele alıyor, her biri için metrekareye binen yükü hesaplıyor ve hazırlık adımlarını veriyoruz.

Yüzeye göre uygunluk ve hazırlık tablosu

Hangi yüzey olursa olsun ortak kural aynıdır: sağlam, kuru, tozsuz, yağsız ve düz. Düzgün olmayan bir duvarda taş, düzlemsizliği gizlemez; tersine yandan gelen ışıkta onu büyütür.

Alçıpan duvar kültür taşının ağırlığını taşır mı?

Taşır, ama hesap yapılarak. Alçıpana binen yük taşın kendi ağırlığı, yapıştırıcı ve derzli serilerde derz dolgusunun toplamıdır. Aşağıdaki değerler kuru malzeme sarfiyatına göre yaklaşık hesaptır; harcın suyu kuruyunca buharlaştığı için gerçek yük bunun biraz altında kalır.

Örnek: 4,00 m genişlik ve 2,70 m yükseklikte bir alçıpan TV duvarı, yani 10,8 m². Pizarra derzli uygulanırsa yük 10,8 × 57 = yaklaşık 616 kg olur. Aynı duvar Thin Brick ile kaplanırsa 10,8 × 28 = yaklaşık 302 kg'dır. Duvarın her bir metresine düşen yük Pizarra'da 57 × 2,70 = 154 kg, Thin Brick'te 76 kg civarındadır.

Bu fark profil kararını değiştirir. Sıradan bir bölme duvarda dikmeler genellikle 60 cm arayla konur; taş kaplanacak bir duvarda bu aralık daralır ve çoğu zaman levha çift kat yapılır. Kesin aralığı alçıpan sistemini kuran ekip, kullandığı sistemin yük tablosuna göre belirler. Biz yalnız metrekare yükünü veririz; bu bilgiyi alçıpan ustasına baştan iletmek, sonradan duvarı açmaktan çok daha ucuzdur.

Levha yüzeyinde vida başları gömülü, birleşimler bantlı ve macunlu olmalıdır. Ardından alçı yüzeyin emiciliğini dengeleyen ve yapıştırıcının tutunmasını sağlayan uygun bir astar sürülür. Astarsız alçıpan yapıştırıcının suyunu hızla çeker ve tutunmayı zayıflatır.

Bu duvar için Thin Brick siparişini de çıkaralım. %7 fireyle 10,8 × 1,07 = 11,56 m² malzeme gerekir. Bir kutu 1,50 m² kapladığından 11,56 / 1,50 = 7,7, yukarı yuvarlanınca 8 kutu. Yapıştırıcı ve derz dolgusu ayrı ayrı 10,8 × 5,5 = 59,4 kg'dır; torba adedini metraj hesaplama aracı gösterir.

Mantolamanın üstüne taş kaplamanın katmanları

Mantolama, duvarın dışına yapıştırılan ısı yalıtım levhası ve onun üstündeki file gömülü ince sıvadan oluşan bir sistemdir. Yalıtım levhasının kendisi taşıyıcı değildir; üzerine binecek kaplamanın ağırlığını tek başına uzun süre taşıması beklenmez. Taş kaplamada katmanlar içten dışa şöyle sıralanır:

1. Sağlam duvar ve yalıtım levhasının yapıştırılması.
2. Yalıtım levhası.
3. File gömülü sıva katmanı.
4. Kaplamanın yükünü duvara aktaran dübeller. Taş kaplanacak sistemde dübeller file üzerinden çakılır, böylece file ve sıva da dübelle duvara bağlanır.
5. Flex yapıştırıcı, ardından kültür taşı ya da tuğlası.
6. Derzli serilerde derz dolgusu, kuruduktan sonra şeffaf su itici emprenye.

Dübel sayısı, tipi ve boyu kaplama ağırlığına göre mantolama sisteminin teknik tablosundan seçilir. Kullanılan yapıştırıcının esnek, kaymaz ve dış mekâna uygun olması gerekir; flex yapıştırıcı bu iş için tanımlanmıştır.

Örnek: 40 m² mantolamalı bir zemin kat cephesi. Derzli Pizarra ile toplam yük 40 × 57 = 2.280 kg, Thin Brick ile 40 × 28 = 1.120 kg olur. Yapıştırıcı ihtiyacı Pizarra'da 40 × 8,5 = 340 kg, Thin Brick'te 40 × 5,5 = 220 kg'dır. Mantolamalı cephede yük önemliyse tuğla serileri, özellikle en hafif olanı, taş serilerinin yaklaşık yarısı kadar yük getirir.

Kaplama kalınlığı prizi, anahtarı ve pencere kenarını nasıl etkiler?

Taş serileri 2–5 cm, tuğla serileri 1–2,5 cm kalınlıktadır; buna yapıştırıcı katmanı eklenir. Duvar bu kadar öne geldiğinde priz ve anahtarlar kaplamanın içinde gömülü kalır. Elektrik tarafında kapak, ek kasa ya da uzatma halkasıyla öne alınır; taş tarafında ise kesik kenarların görünmemesi gerekir.

Taş dokulu priz kutusu bu işi görür ve prizin önünü taşla aynı düzlemde çerçeveler. Kutunun kalınlığı 3 cm'dir; tek priz için 14 × 14 cm, yan yana iki priz için 14 × 21 cm, üç priz için 14 × 28 cm ölçüsü seçilir. Prizin yerini taşa başlamadan önce işaretlemek, kutunun parça dizimine göre değil, prizin eksenine göre ortalanmasını sağlar.

Pencere ve kapı kenarında kaplama, pervazın ya da kasanın önüne taşabilir. Bu kenarlar ya köşe parçasıyla dönülür ya da düz bir bitişle çerçevelenir. Yassı profil 12 × 50 cm ölçüde ve 3 cm kalınlıkta, düz yüzeyli bir parçadır; yassı söve ya da kat silmesi olarak kenarı temiz bitirir.

Boyalı duvarda kazımak mı, pürüzlendirmek mi?

Karar boyanın duvara ne kadar sıkı tutunduğuna bağlıdır. Bunu basit bir bant testiyle anlarsınız: güçlü bir yapışkan bandı boyaya bastırıp sertçe çekin. Bantla birlikte boya kalkıyorsa yapıştırıcı aslında boyaya tutunacak ve boya da duvardan ayrılacaktır; bu durumda boya kazınarak alınır.

Boya sağlam tutunuyorsa yüzey zımpara ya da taşlamayla pürüzlendirilir, tozu tamamen alınır. Parlak ve yağlı boyalarda, kireç badanada ve birçok kat üst üste binmiş eski boyada kazımak daha güvenlidir. Kabaran, tebeşirlenen ya da elinize toz bırakan bir boyanın üzerine taş konmaz.

Yapıştırmaya başlamadan önce yüzey kontrolü

Hangi yüzeyde çalışılırsa çalışılsın, ilk parçadan önce on dakikalık bir kontrol işin geri kalanını kurtarır.

1. Düzlem. İki metrelik bir mastarı duvara farklı yönlerde dayayın. Altında belirgin boşluk kalıyorsa yüzey önce tesviye edilir; yapıştırıcıyı kalın sürerek düzlem kazanmaya çalışılmaz.
2. Sağlamlık. Sıvalı yüzeylerde duvara parmak boğumuyla ya da bir tahta sapla vurun. Boş ses veren bölgeler sökülüp onarılır.
3. Toz. Avucunuzu duvara sürtün; avuçta toz kalıyorsa yüzey süpürülür ve gerekiyorsa astarlanır.
4. Nem. Yeni sıva ve şap tamamen kurumuş olmalıdır. Duvarın dibinde koyu bir şerit ya da küf kokusu varsa önce nemin kaynağı bulunur.
5. Elektrik. Priz ve anahtarların yeri işaretlenir, gerekiyorsa ek kasa ile öne alınır.

Ahşap ve eski seramik neden önce değiştirilmeli?

Ahşap nemle şişer, kurudukça büzülür. Çimento esaslı yapıştırıcı ve taş ise rijittir; bu harekete uyum sağlayamaz. Sonuçta önce derz çatlar, ardından parçalar yüzeyden ayrılabilir. OSB ve kontrplak da aynı davranışı gösterir. Ahşap bir duvarı ya da karkası taşla kaplamak isteniyorsa üzerine önce çimento esaslı levha vidalanır, taş bu levhaya uygulanır.

Sırlı seramikte sorun tutunmadır. Sır camsı ve gözeneksiz bir yüzeydir; yapıştırıcının kavrayacağı bir doku bırakmaz. Üstelik seramiğin kendisinin alttaki sıvaya ne kadar sağlam yapıştığı bilinmez; yeni yük, eski yapışmanın zayıf noktasını bulur. Bu yüzden seramiği söküp sıvayı onarmak, taşı uzun ömürlü kılan tek güvenli yoldur.

İç mekânda seri ve yer seçimi için iç mekân taş duvar sayfasına, toplam bütçe için kültür taşı fiyatları sayfasına bakabilirsiniz.